Ziekenhuisdirecteur

Als verpleegkundige in het Franciscus Hospice kom in dagelijks in aanraking met palliatieve terminale zorg. Deze zorg wordt door het team van Thuiszorg midden Limburg (TmL) samen met de vrijwilligers van de stichting Eerbied voor het Leven (EvhL) gegeven. Het hospice is een wervelend en praktijkgericht huis waar een warme en liefdevolle sfeer hangt. Waar de terminale mens op zijn eigen unieke wijze mag overlijden. Werk wat mij nederig en dienstbaar maakt en mijn groeiproces verdiept.

In deze column een terugblik van een ziekenfondsdirecteur begin jaren tachtig.

Deze ziekenfondsdirecteur, die Wim heette, vroeg om euthanasie. De huisarts  wilde de handeling niet uitvoeren ondanks dat de verklaring van Wim volledig in orde was. Het ziekenhuis verwees weer naar de huisarts. Wim was razend. Hij voelde zich klem gezet. Zo begon onze ontmoeting die een paar maanden zou duren. Het werden zeer beladen maanden. De nachten waren lang en ik voelde me ‘praatpaal’ Het was belangrijk om te luisteren zodat hij zich kon uiten. Ik deelde deze zorg  met een collega –vriendin. Het was heel prettig om bij elkaar steun te krijgen en onze emoties samen te delen. In deze situatie een  ‘must’.

Wim  had longkanker en in zijn hersenen waren uitzaaiingen geconstateerd. Zijn coördinatie en mobiliteit gingen gestaag achteruit  Zijn sigaret viel regelmatig uit zijn handen. We maakten de afspraak dat ik zijn sigaret aanstak en zijn sigaret vasthield tijdens het roken. Wim bleef roken tot de laatste dag en dronk whisky tegen de hoofdpijn. Dat ging de hele nacht  ging door. Overdag sliep Wim. Zijn dag en nacht ritme had hij omgedraaid. Wim zei: ’s’Nachts is het stil in huis. Geen telefoon. Geen herrie van de straat. Geen bezoek. Geen uitleg. Geen medelijdende blikken.’  Zo te leven was voor hem  een acceptabele roes.

Wim vertelde graag over zijn leven en wat de toekomst van het ziekenfonds zou zijn. ‘Wij, de toekomstige zorgverzekeraars, gaan de macht overnemen en wij gaan bepalen wat er wel en wat er niet vergoed wordt. Er  komt er een basisverzekering. Ziekenfonds en particulier verdwijnt. De particulieren klinieken zullen als paddestoelen uit de grond komen. Artsen gaan commercieel en de patiënt zal door de bomen het bos niet zien. Het zal een chaos worden en de minder bedeelden zullen tussen wal en schip gaan vallen. Dat is waar ik de laatste jaren mee bezig ben geweest.  Achter mijn bureau had ik geen flauw idee wat basiszorg precies inhield. Als ik jullie bezig zieweet ik dat dit niet de juiste ontwikkelingen zijn. Ik ben alleen bezig geweest met producten en procedures en ben de ‘mens’ vergeten. Hoe dan ook deze tendens is gezet en verder gaan dan wij kunnen vermoeden.

In dezelfde tijd volgde ik de opleiding Maatschappelijke Gezondheid Zorg (MGZ) en kreeg les van een socioloog. Deze man was een visionair. Hij voorzag dat de intake binnen 10 jaar bij de wijkverpleging zou verdwijnen en een zorgloket voor terug zou komen. Ook gaf hij aan dat de wijkverpleging ‘uit zou sterven’ De zorgverzekeraar de macht over zou nemen en het wit-gele kruis van elk dorp en stad bijeen gevoegd zou worden tot één grote zorginstelling. Ook stelde hij dat gezondheidsinstellingen elkaar zouden beconcurreren. We hoorden het met verbazing aan. Geen wijkverpleegkundigen meer maar laag geschoolde verzorgers zouden onze taak overnemen. ‘De grote uitholling is begonnen’ zei hij. We geloofden hem niet.

Wim overleed na een zeer heftige strijd, beseffend dat zijn leven niet af was. Hij was verbitterd en rancuneus. Dit liet hij duidelijk en hoorbaar merken aan zijn jonge kinderen en vrouw. De liefdevolle aandacht die Wim kreeg was voor hem moeilijk te accepteren. Zijn stervensproces  was pijnlijk om te zien voor een ieder die aan zijn bed stond.

In deze periode maakte ik het ontnuchterende einde van een top manager mee en een socioloog die ons inwijdde in de ethiek van de stervende mens. Deze twee verschillende ervaringen kwamen bij mij samen in de ontdekking dat loyaliteit aan een systeem voor mij absoluut ondergeschikt is aan mijn persoonlijke missie.  Mijn behoefte is gebleven om het complete proces van de stervende mens aan te sturen en te begeleiden. Hoe en wat doet niets af in wat voor vorm de bureaucratie of maatschappij het wil gieten. Trouw  blijven aan mezelf is een voorwaarde om Complete zorg te bieden. Dit zoals dat in een hospice als een vanzelfsprekendheid zou moeten zijn.

Gerry Wijdemans
Noot voor de lezer:  alle namen in dit werkelijk gebeurde verhaal zijn gefingeerd